Công nghiệp hóa (Industrialization) là gì? Các loại hình công nghiệp hóa

vnf-nuoc-moi-cong-nghiep-hoa

Hình minh họa (Nguồn: img.vietnamfinance.vn)

Công nghiệp hóa

Khái niệm

Công nghiệp hóa trong tiếng Anh là Industrialization.

Theo nghĩa hẹp, công nghiệp hóa (Industrialization) được hiểu là quá trình chuyển dịch từ kinh tế nông nghiệp (hay tiền công nghiệp) sang nền kinh tế lấy công nghiệp làm chủ đạo, từ chỗ tỉ trọng lao động nông nghiệp chiếm đa số giảm dần và nhường chỗ cho lao động công nghiệp chiếm tỉ trọng lớn hơn. 

Theo nghĩa rộng, công nghiệp hóa là quá trình chuyển dịch từ kinh tế nông nghiệp (hay tiền công nghiệp) sang kinh tế công nghiệp, từ xã hội nông nghiệp sang xã hội công nghiệp, từ văn minh nông nghiệp sang văn minh công nghiệp.

Các loại hình công nghiệp hóa

Đến nay, công nghiệp hóa đã được thực hiện dưới nhiều hình thức và mô hình khác nhau, nhưng nhìn chung có thể chia thành hai loại hình lớn: 

Loại hình thứ nhất là công nghiệp hóa kiểu truyền thống bao gồm: công nghiệp hóa cổ điển diễn ra ở các nước phương Tây từ cuối thế kỉ XVIII cho đến giữa thế kỉ XX thì đã được hoàn thành ở một số nước và công nghiệp hóa dựa trên cơ chế kế hoạch hóa tập trung ở các nước xã hội chủ nghĩa trong thế kỉ XX. 

Loại hình thứ hai là công nghiệp hóa kiểu mới được tiến hành từ những năm 60 của thế kỉ trước đến nay còn đang tiếp diễn.

Rút kinh nghiệm từ những mặt tiêu cực và trở ngại của loại hình công nghiệp hóa cổ điển và những thành công của con đường công nghiệp hóa mới ở một số nước đi sau, các nhà chiến lược công nghiệp hóa của nhiều nước hiện nay đang nghiên cứu và thực hiện một loại hình công nghiệp hóa kiểu mới, vừa rút ngắn thời gian vừa gắn kết với yêu cầu của nền kinh tế mới, nền kinh tế tri thức, và đòi hỏi của thời đại phát triển bền vững.

Yêu cầu đối với công nghiệp hóa kiểu mới ở mỗi nước có thể đề ra khác nhau, song nói chung không ngoài mấy điểm sau:

- Khắc phục càng nhiều càng tốt những nhược điểm của công nghiệp hóa cổ điển (thời gian kéo dài, bất công xã hội, lãng phí vật chất, hủy hoại môi trường).

- Gắn kết công nghiệp hóa với hiện đại hóa, phát triển song song kinh tế và công nghệ, phát triển công nghệ thông tin, công nghệ cao, tiếp cận kinh tế tri thức.

- Phát triển bền vững, coi trọng cả kinh tế, xã hội và môi trường.

Công nghiệp hóa ở một số nước và Việt Nam

Ở Trung quốc, công nghiệp hóa kiểu mới được hiểu là "hàm lượng khoa học kĩ thuật cao, hiệu ích kinh tế tốt, tiêu hao tài nguyên thấp, ô nhiễm môi trường ít, phát huy đầy đủ ưu thế tài nguyên nhân lực" (Văn kiện Đại hội XVI Đảng Cộng sản Trung Quốc, năm 2002). Nhiều nước khác đã hoàn thành công nghiệp hóa, nay cũng đề ra chiến lược phát triển bền vững, cũng có ý nghĩa là khắc phục những nhược điểm còn tồn tại của quá trình công nghiệp hóa cổ điển.

Ở nước ta, con đường công nghiệp hóa không thể theo loại hình truyền thống với những tồn tại và bất cập nêu trên. Văn kiện Đại hội VIII của Đảng nêu ra công thức "công nghiệp hóa, hiện đại hóa" và Văn kiện Đại hội IX đặt vấn đề "công nghiệp hóa theo hướng hiện đại" là thể hiện sự lựa chọn công nghiệp hóa kiểu mới. Đến nay, có thể hình dung ra những đặc điểm công nghiệp hóa của chúng ta như sau:

Công nghiệp hóa phải rút ngắn thời gian, phát triển nhanh để sớm đuổi kịp trình độ của các nước.

Công nghiệp hóa gắn kết với hiện đại hóa, phát triển công nghệ mới, công nghệ cao, công nghệ thông tin, tiếp cận kinh tế tri thức.

- Phát triển kinh tế song song với phát triển xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống, bảo đảm công bằng xã hội, định hướng xã hội chủ nghĩa.

- Phát triển bền vững, gìn giữ và cải thiện môi trường, tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên.

Đó cũng là mục tiêu và phương thức công nghiệp hóa của nước ta.

(Tài liệu tham khảo: Tạp chí Cộng Sản)

Other Post


Quản trị doanh nghiệp tinh gọn (Lean) - Hiệu quả
Saturday, February 1, 2020
Đơn giản, lean có nghĩa là tạo ra nhiều giá trị hơn cho khách hàng – với một lượng tài nguyên ít hơn.
4 Yếu Tố Cần Thiết Để Trở Thành Một Ứng Viên "Six Sigma Belt" Tài Năng
Tuesday, May 5, 2020
Làm sao để xác định được một ứng viên tiềm năng cho chứng chỉ Six Sigma Đai xanh hay Đai đen (Belt = Đai) ? Đây là một câu hỏi khó và đã được đem ra thảo luận rất nhiều lần. Bài viết này sẽ cung cấp cho các bạn một cái nhìn rõ nét hơn về những tố chất cần có khi tham gia thi chứng chỉ Six Sigma Đai ...
7 Sai Lầm Quản Lý Thời Gian Ai Cũng Dễ Mắc Phải
Tuesday, May 5, 2020
Hãy tránh các sai lầm phổ biến nhất trong việc quản lý thời gian và học cách duy trì kiểm soát đối với công việc. Phần lớn chúng ta đều cũng cảm thấy thiếu thời gian. Ai cũng chỉ có 24 giờ một ngày, vậy tại sao lại có một số người làm được nhiều việc hơn những người còn lại?
7 Nguyên Nhân Tiềm Ẩn Khiến Nhân Viên Của Bạn Ra Đi
Wednesday, March 25, 2020
Khi nhận đơn xin nghỉ việc của một nhân viên, nhà quản trị nhân sự thường có xu hướng cho rằng nhân viên đó bỏ việc để đi tìm một công việc khác có mức lương cao hơn. Thực tế không hẳn như vậy, vì có tăng lương thì kết quả lao động của nhân viên vẫn không thay đổi. Nghiên cứu cho thấy nhân viên bỏ v...
RemindWork - Quản lý công việc

RemindWork Là ứng dụng đa nền tảng (PC, Mobile) để phân công và quản lý công việc cho tổ chức nhiều cấp quản lý

  • Phân công việc
  • Quản lý và theo dõi
  • Cập nhật thông tin & báo cáo
  • Tuyệt mật mã hoá dữ liệu công việc với khoá riêng và nhiều hơn nữa

Quản lý công việc mọi lúc mọi nơi bằng ứng dụng RemindWork trên Android và iOS